اثرات فیزیولوژیکی و روانی ورزش

«بسمه تعالي»

 

اثرات ورزش

بر جسم و روح انسان

 

 

فهرست:

بخش اول : توجيه تربيت بدني٬ ورزش و  اهميت آن  

 بخش دوم: اثرات امادگي جسماني بر فعاليت بدن                                              5  

مطالعات جمععيتي                                                                             

مطالعات آتوپسي                                               

آمادگي جسماني هوازي  و محافضت قلبي                             

متابوليسم چربي                                                

توده خالص بدن                                               

ليپيـد هاي خون                                           

رگهـاي خوني                                                   

فـشار خون

قــلـب

فيبرينوليز

عدم تحمل گلوكز

سرطان

خطرات و فوائد ورزش و آمادگي جسماني

بخش سوم :            

   «آسيب هاي داخلي»                                                                                       

«فشار رواني و آثار آن بر فعاليت هاي فيزيكي بدن»

همه ما به فشار رواني نيازمنديم !

فشار رواني و علل آن

هنگام فشار رواني چه اتفاقي در بدن رخ مي دهد ؟

بخش چهارم :  شاخصه هاي اخلاقي در ورزش و تربيت بدني                                           

                                                                                                     21

 

 

بخش اول:

توجيه تربيت بدني و ورزش و اهميت آن:

      در جهان امروز ورزش به عنوان وسيله اي براي سرگرمي و تربيت ،همچنين عامل شكل دهنده شخصيت مورد توجه قرار گرفته است.

در ايام فراغت پرداختن به كار و تفريح دلخواه ، در ايجاد تعادل و سلامتي بين جسم و جان مؤثر است ؛البته به شرطي كه با توجه به رغبتهاي افراد برنامه ريزي شود.حال اگر در برنامه ريزي ورزش نيز گنجانده شود ،تأثير دو چنداني خواهد داشت؛زيرا مبادرت به ورزش:

-         پرخاشجوييهاي ناشي از كار موظف وجود ندارد.

-          فرد به دلخواه مي تواند خود نمايي كند.

-          فرد خلاقيت ذهن را به نمايش در مي آورد.

-          فرد نيروي از دست رفته را با اصولي خاص مجدداُ كسب كند.

-          به علاوه ،در محيط ورزشي كه به دور از هر گونه اجباري است:

-          تنوع محيط وجود دارد.

-         روح همكاري و همفكري در فرد تقويت مي شود.

-   افلاطون تربيت بدني را رسانيدن جسم و روح به بالاترين پايه كمال مي داند.0

-   دانشمند ديگري ،رابطه تربيت را آماده كردن فرد براي زندگي و تبديل نوجوانان به انسانهاي عاقل ،صاحب عقيده و قادر به اخذ تصميم مي داند.

-   ورزش موجـبات آمـادگي فرد را در مقابل نارسـاييها فراهم مي آورد و روح فردي را صلابـت مي بخشد.

 

 

بخش دوم:

 اثرات آمادگي جسماني بر كاركرد بدن:

   « هدف بنيادي از آمادگي جسماني اطمينان يافتن از بقاء و حيات است؛براي حيوانات بر اساس يك طرح حيواني ،و براي افراد آدمي ، بر اساس يك طرح انساني.»

«استين هاوس1963»

آمادگي جسماني وابسته به اجراي ورزش:

         آمادگي جسماني وابسته به اجراي ورزش به آن دسته از عوامل آمادگي جسماني ارتباط پيدا مي كند كه فرد را براي انجام هر چه بهتر مهارتهاي ورزشي و موفقيت در مسابقات و رقابتهاي ورزشي ياري مي دهد و هدف، فقط دستيابي به بالاترين حد توانايي و قابليت هاي جسماني است. چنين فعاليت شديدي ممكن است تأثيرات بهداشتي معكوسي ، ازجمله خطر بيماري كرونري قلب و ضعف سيستم ايمني بدن را به دنبال داشته باشد؛

آمادگي جسماني وابسته به بهداشت:

        آمادگي جسماني وابسته به بهداشت شامل اجزايي از آمادگي جسماني است كه به موقعيتهاي بهداشتي مربوط مي شوند.

به نظر مي آيد كه از ميان اجزاي آمادگي جسماني وابسته به بهداشت،بايد به آمادگي هوازي (استقامتي) توجه بيشتري معطوف شوند ؛ زيرا آمادگي هوازي با بهداشت قلبي ـ عروقي
 

رابطه تنگاتنگي دارد.بررسيها نشان ميدهندكه بيماريهاي قلبي ـ عروقي،ازجمله حملات خفيف و شديد قلبي،همچنان بزرگترين علت مرگ و مير جهاني است. آخرين شواهد حاكي از آن است كه علت وقوع  درصد از بيمازيهاي قلبي در اثر تنگ شدن ناگهاني سرخرگهاي كرونري قلبي مي باشد،كه بر اثر آن از سير جريان خون . تأمين قلب كاسته مي شود.روند آغازين اين بيماري كه به بيماري سرخرگ كرونري قلب معروف است،احتمالاٌدر زندگي خيلي زود شروع ميشودو در صورت وجود ديگر عوامل خطر مانند بالا بودن چربي خون ، فشار خون و سيگار كشيدن خيلي زود گسترش مي يابد.

 

مطالعات جمعيتي:

در اولين مطالعه مشهوري كه رابطه بين كم تحركي و بيماري قلبي را مورد سنجش قرار دا د،به سال 1954 بر مي گردد. در اين مطالعه، رانندگان اتوبوس لندن و مأموران كنترل بليط اتوبوسها شركت داشتند و ميزان بروز CAD يا سرخرگ كرونري نزد هر دو گروه ارزيابي شد.نتايج حاصل از پژوهش نشان داده است كه نرخ بروز بيماري قلبي در مأموران كنترل بليط به ميزان 30 درصد كمتر از رانندگان بوده است و ضمناٌرانندگان خيلي زودتر دچار بيماري قلبي شده اند.

در يك مطالعه جمعيتي ديگري كه در سال 1976 روي 17000 فارغ التحصيل دانشگاه هاروارد كه سن آنها بين 35 تا 75 سال بود ،انجام شد،معلوم شد كه افرادي كه به طور منظم در فعاليتهاي ورزشي شركت مي كرده اند، به مراتب كمتر دچار بيماري قلبي شده اند.

تقريباٌ اكثر مطالعات جمعيتي نشان مي دهند كه افرادي كه بر اثر زياد شدن مقدار فعاليت بدني و بالا رفتن آمادگي جسماني ، ميزان CAD  از 30 تا80 درصد كاهش

مي يابدو از بروز انفاركتوس قلبي حداقل به مقدار 50 درصد كاسته مي شود.

مطالعات آتوپسي:

     مطالعات آتوپسي (تشريح بافت مرده ATOPSY )بافت را براي بدست آوردن  شواهد بيماري يا علت مرگ بررسي مي كنددر مطالعه اي كه در سال 1955 انجام شد ، جسد 300 سرباز آمريكايي كه در نبرد هاي شبه جزيره كره كشته شده بودند، كالبد شكافي شد. در اين بررسي ، مشخص شد كه 77 درصد از اين سربازان ، نشانه عمده اي از بيماري CAD  داشتند. بنابراين به نظر ميرسد كه پاتولوژي CADبه طور عمده  تا سن 22 سالگي گسترش مي يابد.

بنابراين پاتولوژي همراه با بيماري سرخرگ كرونري قلب در يك جامعه غير فعال خيلي زود گسترش مي يابد.به همين لحاظ ، فعاليت منظم در طول سالهتي دبستان ،راهنمايي و دبيرستان به گونه اي مخصوص مي تواند عوامل خطر CAD را كاهش دهدو احتمالاٌ از اين پيشرفت پاتولوژي بكاهد.

آمادگي جسماني (هوازي) و مكانيزم هاي محافظت كننده قلبي:

در اينجا ، مقداري از مكانيزم هاي احتمالي محافظت كننده قلبي كه بيانگر ارتباط بين فعاليت بدني و خطر كمتر CAD مي باشند، مورد بررسي قرار مي گيرد تا نشان داده شود كه چگونه آمادگي هوازي در مكانيزم محافظتي يا كاسته شدن از خطرCAD  مشاركت دارد.

 

متابوليسم چربي:

يكي از فوائد مهم بهداشتي ،آمادگي جسماني و گسترش دادن «توانايي سوزاندن چربيها» توسط عضله است. نشان داده شده است كه فعاليت بدني از راه افزايش كالري مصرفي ، كاهش چربي بدن، كاستن از چربيهاي خون و ساير مكانيزمها مي تواند متابوليسم چربي را كاهش افزايش دهد. بنابراين ،افزايش توانايي سوزاندن چربيها احتمالاٌيكي از مهمترين مكانيزمهاي قلبي ـ عروقي همراه با آمادگي جسماني است.انتظار مي رود باشد پيشرفت آمادگي هوازي : حجم كا لري مصرفي افزايش مي يابد،به حركت در آمدن چربيها بهترگردد،متابوليسم چربي زياد شود،چربي بدن كاهش يابد ، از كلسترول و كلسترول LDL كم شود،بر كلسترول HDL افزوده شود ، و توده خالص بدن بيشتر شود.

هنگام فعاليت دراز مدت، متابوليسم چربي بالا مي رود و متناسب با مدت فعاليت ،مصرف چربي و سهم چربيها در نيازهاي كلي انرژيكي زياد مي شود و اين روند تا 30 دقيقه پس از ورزش تغييري نمي يابد.

  تمرينات استقامتي ،فعاليت آنزيم ليپوپروتئين ليپاز را در عضله گسترش مي دهد؛ كه به               اين ترنيب،توانايي استفاده از چربي توسط عضله افزايش مي يابد.علاوه براين، ورزشهاي

هوازي فعاليت آنزيمهاي درگير در اكسيداسيون چربيها را زياد مي كند.

معلوم شده است كه تمرينات با شدت زياد ، سازگاريهاي مركزي (قلبي ــ عروقي) همچون افزايش حجم ضربه اي ،حجم خون و انتقال اكسيداسيون را نيز ميسر مي سازد؛

از مدتها پيش آشكار شده است كه تغييرات محيطي مصرف جربي را افزايش ميدهد. بنابراين، اين احتمال وجود دارد كه آمادگي استقامتي رابطه گسترده تري با بهداشت دارد تا سازگاريهاي قلبي ــ عروقي كه همراه با آمادگي جسماني  با شدت زياد است.

توده خالص بدن:

     مطالعات مربوط به كنترل وزن، اهميت ورزش براي حفظ بافت خالص بدن را نشان داده است. از دست دادن بافت خالص از طريق رژيم هاي غذايي ، بدن را از لحاظ متابوليكي با كفايت مي سازد؛ ولي در اين مدت ، قدرت سوزاندن چربيها كاهش مي يابد. با انجام ورزش و كسب آمادگي جسماني ، ميزان بافت خالص بدن به حالت اول برميگردد و يا حتي افزايش مي يابد و به اين ترتيب ، كنترل وزن را با دشواري كمتري مواجه ميسازد .

ليپيد هاي خون:     

مطالعات پيشتر نشان مي دهد كه به منظور كاستن از كلسترول سرم،انجام ورزشهاي سخت و شديد لازم است. از سال 1975 ، پژوهشگران عمدتاٌ توجه خود را روي تاٌثيرات ورزش بر كلسترول   LDL  و HDL  متمركز ساخته اند. از آنجا كه مطالعات اوليه افزايش كلسترول HDL در اثر ورزشهاي شديد را نشان داده است ، پژوهشگران به اين نتيجه رسيده اند كه احتمالاٌ بين آمادگي جسماني و افزايش كلسترول HDL  رابطه اي وجود دارد. با اين حال ، در پژوهشي كه در سال 1988 انجام گرديد ،مشخص شد كه كاهش وزن در نتيجه رژيم غذايي يا ورزش منجر به افزايش كلسترول HDL مي گردد. در مجموع ، فعاليت شديد مي تواند تا حدودي موجب كمتر شدن كلسترول سرم شود ، و فعاليت منظم و پيوسته ، سطوح تري گليسريد سرم را مي كاهد.

 

رگهاي خوني:

    مطالعات نشان داده است كه ورزش باعث بهتر شدن جريان خون در عضله قلب ميگردد.

در اين رابطه، يك مطالعه انجام گرفته روي موشها نشان مي دهد كه فعاليت منظم با شدت متوسط از فعاليت شديد در پيشرفت رگهاي خوني مؤثرتر است.

ورزش ممكن است پيشرفت گردش خون رگهاي كرونري جانبي را بهبود بخشدو به اين ترتيب ،گردش خون جايگزين را در بخش هايي از عضله قلب كه دچار نقصان در خون رساني شده است ،فراهم آورد.

از لحاظ تئوري ، اين احتمال وجود دارد كه با پيشرفت مطلوب گردش خون جانبي ، آسيب هايي كه احتمالاٌدر اثر حمله شديد قلبي به وجود مي آيد، به حد اقل برسد؛خطر مرگ كاهش،و ميزان بهبودي كامل افزايش يابد.

شواهد نشان مي دهد افرادي كه ازلحاظ بدني فعال هستند ، در حمله شديد قلبي بهبودي بيشتري دارند؛ در پژوهش سال 1975 گسترش شبكه رگهاي كرونريجانبي در سگهايي كه از لحاظ جسماني فعال بودند ، نشان داده شد . به نظر مي رسد كه رگهاي جانبي در جاهايي توسعه مي يابند كه جريان خون در سرخرگچه هاي همجوار آنها به علت نوعي به هم چسبيدگي جزئي كم شده باشد.همچنين مشاهده شده است كه براثر ورزش نكردن ، رگهاي جانبي گسترش نمي يابند؛ مگر اينكه سير گردش خون به شدت دچار اختلال گردد. با اينهمه ، تأثير ورزش روي گسترش رگهاي جانبي در انسانها به روشني معلوم نيست و فقط گسترش رگهاي جانبي در بعضي از افراد شركت كننده در ورزش گزارش شده است.

 

فشار خون:

     در مروري كه در سال 1990 روي متون مربوطه به عمل امد ، معلوم شد، افرادي كه از فشار خون رنج مي برند ، در هر سني كه باشند مي توانند با تمرينات استقامتي فشارهاي خوني سيستولي و دياسيستولي خود را تا 10 ميلي متر جيوه كاهش دهند. هرچند برخي از افراد قادر نخواهند شد كه فشار خونشان را پائين آورند،اما تمرينات موجب بالا رفتن فشار خون آنها نخواهد شد.

به مقدار كاستن از فشار خون احتمالاٌ تمرينات با شدت كم (40 تا 60 درصد vo2max  ) مؤثر تر خواهد بود تا تمرينات با شدت بالاتر . با اين حال ، هنوز مكانيزم درگير در تأثير ورزش روي فشار خون هنوز روشن نيست.

قــلــب:

    ورزش موجب كارآيي قلب مي شود . در نتيجه ، از مقدار ضربان چنين قلبي براي يك فشار كاري معين كاسته مي شودكه پيامد مطلوب آن ،كاهش فشار كمتر روي خود قلب است.

قلب تمرين كرده با برخوردار بودن از حجم ضربه اي بزرگتر ، خون را به طور مناسبي در سرتاسر بدن توزيع مي نمايد و در مقابل اختلالات ريتمي ناشي از افزايش تأمين نيازهاي اكسيژني امكان آسيب ديدگي كمتري دارد.

فيبرينوليز:

« فيبرينوليز » مكانيزمي است كه تشكيل لخته هاي خوني ناخواسته در رگهاي خون را به تأخير مي تندازد. ورزش و آمادگي جسماني باعث پيشرفت اين مكانيزم مي شود؛ولي تأثير آن فقط براي 1تا 2 روز دوام مي يابد.

به نظر مي رسد كه فعاليت هاي خيلي شديد اين سيستم را مختل مي كندو اجازه مي دهد كه خون با سرعت بيشتري لخته گردد. از اين رو، فعاليت منظم با شدت متوسط بهترين شيوه تقويت اين مكانيزم است.

عدم تحمل گلوكز:

برداشت طبيعي گلوكز توسط سلول ها در افرادي كه به علت فقدان كارآيي انسولين به ديابت مبتلا هستند ، كاهش مي يابد. ورزش در اين دسته از افراد  ، برداشت گلوكز توسط عضله ، حتي در غياب  انسولين را امكان پذير مي سازد.

فعاليت هاي بدني حساسيت انسولين در بافتهاي محيطي را افزايش مي دهد و به اين ترتيب ، اجازه براشت گلوكز براي مقدار معيني انسولين را فراهم مي آورد.

سـرطــان:

با آنكه مطالعات پيشين كاهش رشد تومور در حيوانات ورزش كرده را نشان مي دهد ، و پژوهش هاي اخير شيوع كمتر سرطان در زناني كه در سنين جواني فعال بوده اند را خاطر نشان مي سازد ، ولي مكانيزم هاي احتمالي هنوز شناخته نشده اند. چاقي و مصرف چربي زياد ، خطر سرطان را افزايش مي دهد؛ و ضمناٌ معلوم شده است كه در اثر ورزش و آمادگي جسماني از مقدار وزن ،ذخاير چربي و چربيهاي خون كاسته مي شود.

سيگار كشيدن عامل اصلي 77 درصد از تمام سرطانهاي ريوي شناخته شده است و در اين رابطه ، شواهدي وجود دارد كه خطر ابتلا به بيماري قلبي در آن دسته از افراد سيگاري كه از لحاظ جسماني فعال هستند ، كمتر است و به احتمال زياد اين عامل موجب ترك سيگار نيز در آنها مي شود.

به نظر مي رسد كه افراد فعال بهتر مي توانند از خوردن غذاهايي كه احتمال وقوع سرطان در آنها بالاتر است ، اجتناب ورزند. با اينهمه ، سهم فعاليت بدني يا آمادگي جسماني در كم شدن شيوع سرطانها هنوز معلوم نشده است.

 

خطرات و فوائد ورزش و آمادگي جسماني:

خطرات مربوط به ورزش و آمادگي جسماني از آسيبهاي عضلاني ــ اسكلتي كوچك تا وقوع بيماريهاي كرونري شديد قابل رديف مي باشند. براي فعاليت دراز مدت و كم شدت ،خطرات كمتري وجود دارد.

ميزان مرگهاي ناگهاني هنگام فعاليت شديد در افرادي كه تلاش بيش از حد معمول روزانه دارند،به ويژه براي كساني كه نسبت به فعاليت شديد خو نگرفته باشند، زياد است.

ميزان مرگ و مير نزد زنانبه علت اينكه آنها را خطر بيماري قلبي كمتري تهديد مي كند ، چندان زياد نيست.

فوايد مربوط به ورزش و آمادگي جسماني فقط به كاهش خطر بيماري قلبي خلاصه نميشود.تقويت سيستم ايمني بدن ،كنترل بهتر وزن،بهبود كيفيت عمر، بال ارفتن بهداشت رواني تا فوائد بيشماراقتصادي، از جمله ديگر فوايد آمادگي جسماني و ورزش است .

شايد بزرگترين فايده اقتصادي كه از طريق ورزش و آمادگي جسماني مي تواند حاصل شود‌،پيدا شدن صرفه جوييهاي بالقوه درزندگي هرفرد است.

در يك سمپوزيوم  بين المللي ، مقاله اي تحت عنوان «كشتار تنبلي:اگر هر فرد ميدويد چه مي شد؟» توسط دكتر «كراي ويت «white  craig » از مركز كنترل بيماريها ارائه گرديد. وي در اين محل خطر بيماريهاي قلبي را با توجه به كمبود فعاليت و آمادگي جسماني محاسبه كرده بود.محاسباتش نشان مي دهدكه اگر هر فرد از لحاظ بدني فعال مي بود ، از وقوع 000،270  مرگ جلوگيري مي شد ، و از آنجا كه افراد فعال در مورد رژيم غذايي و استفاده از تنباكو دقيق تر هستند ، تعداد زندگي هاي نجات يافته در سال تقريباٌ به 000،300 بالغ گرديد.

      «در نهايت بايد بگوئيم اين احتمال وجود دارد كه تعريف رايج آمادگي جسماني و تجويز ورزش ها و فعاليتهاي شديد مبتني بر آن ،خود سد راه پيشرفت به سوي يك جامعه فعالتر باشد. با اين حال تلاش جهت تفكيك هر چه بيشتر اجزاي مربوط آمادگي جسماني وابسته به بهداشت ، و آمادگي جسماني وابسته به ورزشها ادامه دارد.»

 

 

بخش سوم:

«آسيب هاي داخلي»

‹ فشار رواني و آثارآن بر فعاليتهاي فيزيكي بدن ›

همه ما به فشار رواني نيازمنديم :

دقيقاٌ همانطور كه بدن براي كار كرد طبيعي خود نياز به مقدار مناسبي كلسترول دارد،ميزان معيني از فشار رواني هم لازم است تا كارهايمان را به بهترين نحو انجام دهيم . اين اتفاقي نيست كه ورزشكاران در رقابتي تنگاتنگ تمابل بيشتري به شكستن ركورد دارند. ممكن استمهارت ها و تكنيك هايشان هم همان هايي باشد كه قبلاٌ بوده است ، اما هنگام مسابقه يك رقابت به آن افزوده شده است كه در آن خطر باختن وجود دارد (استرس) و همين باعث مي شود تا آنها نيروي اضافي به كار گيرند.

فشار رواني موجب نجات انسان هم مي شود، و بدون شك از آسيب هاي بيشماري جلوگيري مي كند.

هرگاه كنار خيابان در حال پياده روي باشيد و در حاليكه در فكر فرو رفته ايد و حواستان به اطراف نيست نا خود آگاه وارد خيابان شويد، صداي انفجار گونه بوق يك اتو مبيل مي تواند شما را وحشت زده كند و در حاليكه قلب شما با سرعت شروع به تپش مي كند عرق بر پيشاني داريد ،با يك جست به كناذر خيابان بپريد. يك چنين واكنشي كه حاصل فشار رواني باشد مي تواند حياتي باشد . اما زياد و مداوم بودن آن نيز خطرناك است.

اكنون بيشتر مردم به بيماريزا بودن فشار رواني اگاهند.بيماريهاي فراواني وجود دارند كه به فشار رواني مربوطاست ، هر چند احتمال دارد كه علت اين بيماريها چيزي غير از فشار رواني نيز باشد، اما هيچ كس منكر تأثير فشار رواني برآن ها نيست.

اين بيماريها عبارتند از:

        ·            ورم معده ؛

        ·            زخم مري ؛

        ·            زخم هاي گوارشي ؛

        ·            تحريك پذيري روده ؛

        ·            اختلالات عادت ماهيانه ؛

        ·            ناتواني جنسي ؛

        ·            اگزما ؛

        ·           پسورياريس ؛

        ·            اضطراب ؛

        ·            افسردگي ؛

        ·            ريزش مو ؛

        ·            زخم هاي دهان ؛

        ·            آسم ؛

        ·            آنژين ؛

با چنين فهرستي از بيماريها ممكن است احساس وحشت به انسان دست دهد ،اما كنترل فشار رواني با همه اهميت آن به دست شماست.

 

هنگام احساس فشار رواني چه اتفاقي مي افتد؟

در هنگام مواجهه با خطر ، بدن انسان براي فعاليت هاي فيزيكي آماده مي شود. قلب به سرعت شروع بع تپيدن مي كند ، ماهيچه ها محكم مي شوند ، تنفس سريعتر مي شودو همه رگ و پي ها براي حركت آماده مي شوند.

افزايش سرعت قلب:

كسي كه تنيدگي يا فشار رواني را تجربه مي كند ، قلبش طورب طراحي شده است كه خون بيشتري را به ماهيچه ها و ششها برساند.

شواهد نشان ميدهد كه فشار رواني حاصل ازآن مي تواند موجب افزايش فشار خون شما شود و در پي آن مشكلات دراز مدت دبگري براي شما ايجاد كند.

افزايش سرعت تنفس :

به هنگام فعاليت فيزيكي بدن ، بيني بيشتر باز شده و هواي بيشتري وارد ششها ميشود.در نتيجه ، تنفس سريعتر مي شود. در صورت تداوم فشار رواني ، تكرار اين عمل مي تواند حالت بيش تنفسي ايجاد كند.

در چنين وضعي دي اكسيد كربن بش از اندازه از خون خارج شده و موجب قليايي تر شدن خون مي شود.نشانه اصلي اين وضعيت ، حالت خواب رفتگي يا سوزن سوزن شدني است كه معمولاٌ در انگشتها يا اطراف لبها احساس مس شود.اين حالت اخير ممكن است باعث ترس و وحشت شود و در نتيجه ، فشار رواني را افزايش دهد و دوباره باعث بيش تنفسي شود.، بدين ترتيب ، ممكن است يك دور باطل ايجاد شود.

 

عرق كردن پوست بدن :

اين فرايند به منظور خنك كردن ماهيچه ها طراحي شده است و مي تواند فرار از خطر را تسهيل كتد.همچنين، با متمركز شدن جريا خون به قسمتهاي ديگر بدن رنگ پوست مي پرد و موهاي بدن راست مي شود.

اگر با اتومبيلي كه پر از بچه ئهاي شلوغ است ذر راه بندان گير كرده باشيد ، به احتمال زياد چنين وضعيتي را تجربه كرده ايد.

افزايش هورمون هاي مختلف در بدن:

شار رواني باعث مي شود كه بدن ميزان توليد و غلضت شيميايي هورمونها را افزايش دهد.

مهمترين اين هورمونها عبارتند از :

« تيروكسين ، كورتيزون مثبت و هورمون هاي جنسي »

افزايش غير معمول هر يك از اين هورمون ها مي تواند بر فعاليت هاي فيزيولوژيكي بدن اثر منفي  داشته باشد .

افزايش ميزان كلسترول:

همان طور كه قبلاٌ گفته شد ، در مواقع مواجهه با فشار رواني شديد فعاليت سيستم گوارش تقريباٌ متوقف مي شود ، در حالي كه ما هيچه ها به انرژي بيشتري نياز دارند و از دو طريق اين انرژش را تاٌمين مي كنند.

اولاٌ با افزايش سطح قند خون و ثانياٌ با آزاد شدن كلسترول بيشتر از كبد به جريان خون.

چون امروزه اشخاص كلسترول بسيار زيادي در رژيم غذايي خود دارند ، افزايش كلسترول بر اثر فشار رواني در درجه آخر اهميت قرار مي گيرد .در واقع ، همه مي دانند كه افزايش كلسترول خون مي تواند عامل اصلي ايجاد حمله هاي قلبي باشد.

فشار رواني و علل آن:

اكثر مردم فشار رواني را معادل با كار و فعاليت روزانه مي دانند ؛ اما در واقع در 20 تجربه عمده فشار زا كه در مقياس هولمز ــ راهه وجود دارد ، فقط سه مورد از آنها با شغل ارتباط مستقيم دارد و اكثر فشار رواني عمده در رابطه با خانه و خانواده است ، جايي كه در نظر بيشتر مردم فشار رواني كمتر است و فرصت بيشتري براي استراحت و آرامش فراهم مي شود.بسيار عجيب است مگرنه؟

شواهد نشان داده است كه فشار رواني بر افرادي كه در شهر هاي بزرگ زندگي ميكنند بيشتر است .  بدون شك آلودگي هوا ، جمعيت انبوه و مسائل ناشي از آن از جمله ترافيك و آلودگيهاي صوتي  و وجود مشاغل صنعتي و… در اين امر تأثير بسزايي دارد.

اين مسائل خطر ابتلا فرد به بيماري هاي ذكر شده در اين بخش و افزايش احتمال بروز سرطان نقش مهمي را دارد.

با آمادگي جسماني و ورزش به طور برنامه ريزي شده مي توانيم از فشار هاي رواني موجود بكاهيم و باعث تنظيم شريان هاي مختلف بدن ، فشار خون ، كلسترول ، قتد و چربي شويم كه افزايش هر يك خود مي تواند عامل ليجاد بيماري و تشديد فشارهاي روحي و رواني شود .

بخش چهارم :

«شاخصه هاي اخلاقي در ورزش و تربيت بدني»

    مطالبي كه در بخش هاي قبل به آن اشاره شد همه اثرات تربيت بدني بر جسمرا در بر مي گرفت ؛

      اما بايد خاطر نشان كرد كه تهذيب نفس، پاك گردانيدن روح و روان  ، داشتن اخلاق نيكو، دستگيري از ضعيفان،تقويت نيروي ايمان و اراده الهي،تقويت روح گذشت و ايثار و فداكاري،آزادمردي و آزادگي و رهايي از تعلقات دنيوي ،تحصيل علم وهنر، پرورش ذهن و تلاش و كوشش در جهت سالم و صالح زيستن همه و همه شاخصه هايي هستند كه همراه و همزمان با تربيت قواي جسماني ،بايد در فرد پرورش يابد و رشد كند تا فرد را به درجات و مراتب بالاي كمال برساند.

اين راه و هدفي است كه پهلوانان بزرگ ايران زمين ،  همچون پهلوان ،  محمود خوارزمي ملقب به «پورياي ولي» كه عارفي شجاع و پهلوان بود و جهان پهلوان «غلامرضا تختي » كه اسطوره اي از پهلواني در جهان است ، پيمودند.

 در پايان به ابيات زير گزيده اي از رباعيات منسوب به« پورياي ولي» در كتاب رياض العارفين است گوش جان مي سپاريم:

گر بر سر نفس خود اميري مردي

ور بر دگري نكته نگـيـري مردي

مــردي نـبـود فتاده را پـاي زدن

گر دسـت فتـاده اي بگيري مردي

 

منابع و مآخذ:

1ـ مجموعه مقالات ،

اولين كنگره علمي ورزش مدارس كشور

گردآوري و تنظيم :معاونت مطالعات اداره كل تربيت بدني وزارت آموزش و پرورش.

 

2ـ فرزند پروري بي دغدغه

اثر دكتر ديويد هيوم

ترجمه محمد قرباني با همكاري مهرداد متين راد.

« تـيـرماه 1384»

احمدرضا کشاورز