تفاوت هاي راديو با ساير رسانه هاي ارتباط جمعي
مقدمه
راديو نيز در عصر پرشتاب رسانه ها ، يكي از رسانه هاب پرسرعت در انتقال پيام است ، در مقايسه با ديگر رسانه هاي نوشتاري و تصويري ، راديو در انتقال پيام مورد نظر مي تواند در مدت كوتاه اخبار مختلفي را در سطوح ملي و بين المللي به مخاطبان انتقال دهد ، حال آنكه رسانه هايي مثل تلويزيون و ماهواره براي توليد يك برنامه نيازمند فراهم آوردن مقدماتي هستند كه مستلزم صرف زمان بيبشتري است .
سرعت زياد راديو حتي در دنياي امروز يكي از ويژگي هاي منحصر به فرد آن است كه اين امكان را مي دهد با امكاناتي بسيار محدود در حداقل زمان بهترين كارايي را داشته باشد ، بنابراين راديو در انتقال پيام ها بسيار پرسرعت تر و حساب شده تر ، كم هزينه تر و اثرگذارتر مي تواند عمل كند ، هرچه زمان بيشتر مي گذرد بر سرعت پخش برنامه هايي راديويي نيز افزوده مي شود ، امروزه كانال هاي اثرگذار راديو به ساخت برنامه هاي كوتاه و پرسرعت مبادرت مي ورزند و برنامه سازان راديويي با اين ديدگاه كه هرچه پيام پرشتاب تر و كوتاه تر پخش شود ،اثرگذار تر عمل خواهد كرد و آرمان رسيدن به « راديوي مطلوب » را محقق مي كنند .
در این نوشتار ابتدا به مقایسه رادیو با رسانه هایی چون تلوزیون ٬ مطبوعات و سینما می پردازیم و در ادامه سایر ویژگیهای رادیو را مورد بررسی قرار خواهیم داد.
1- راديو و تلويزيون و سينما
از زماني كه تلويزيون بوجود آمد ، در واقع بزرگترين رقيبي بود كه دربرابر سينما و راديو كه يكه تازان تفريحات و سرگرمي ها در داخل و خارج از منزل بودند ، قد علم كرد و تا حدود زيادي از اعتبار هردوكاست ،زيرا از يك سو زحمت افراد را براي رفتن به سينما از ميان برد و از سوي ديگر آنچه را كه مرئي نبود وراديو نمي توانست بطور زنده در اختيار شنوندگان بگذارد ،جان بخشيد و بصورت تصوير در اختيار آننا قرار داد .
لئوته معتقد است كه اثر تلويزيون به مراتب شديدتر از راديوست ، چون صدا و تصوير با هم توأم است و بصورت مستقيم اثري مي بخشد .
سينما براي مقابله با تلويزيون به اقداماتي دست زد كه تا حدود زيادي موفقيت آميز بود . بهمين جهت توانست جلوي قدرت و نفوذ گسترده تلويزيون را سد كند و با ابداعات و ابتكارات جديدنظر مردم را بخود جلب سازد .
از طرفي راديو هم كه شديداً دچار شكست شده بود ،از صورت تقريباً غيرمنقول خارج شد و با فرورفتن در غالب ترانزيستور ، به رقابت با تلويزيون برخاست و بيش از پيش در مردم نفوذ كرد .
2- راديو و مطبوعات
اگر آنچه را كه روزنامه نگاران مي نويسند ، در راديو بازگو شود ، درواقع اختلاف چنداني ميان مطبوعات و راديو نخواهد بود ، زيرا تنها فرق موجود در محول شدن وظايف چشم به گوش است وگرنه به همان نسبت كه نوشته هاي جنائي بر روي ذهن و روان خوانندگان اثرات زيان بخشي مي گذارد ، گفتار گويندگان نيز عميقاً نفوذ مي كند .
بلاخص كه چون بيان گوينده هميشه بازير و بمهاي بسياري كه از خصوصيات گردانندگان برنامه هاي راديوئي است ،توأم مي باشد ،تأثيرش بيشتر و عميق تر است .
اثر راديو درواقع بمانند نفوذگفتار سخنران زبردستي است كه براي عده اي ، عقايد خود را بيان مي دارد و با حرارت كامل به استدلال آنها مي پردازد و به نحوي تغيير صدا مي دهد كه بهتر بتواند مستمعين را جلب و مسحور كند و تابع عقايد و نظريات خود سازد .
شرح داستانهاي عشقي ، توصيف وقايع جنائي ، تفسير اعمال بزهكارانه ، تشريح رفتارهاي ضد اجتماعي ، تعريف برخي افسانه هاي پليسي كه به سبك نوشته هاي مطبوعات تهيه شده است و مانند گفتار يك سخنران ماهر بوسيله گويندگان بيان مي شود ؛ محققاً نتايج مطلوبي ندارد . در نوشته هاي روزنامه ها ، اگر خواننده در خيال خود صحنه ها را مجسم مي سازد و در سكوت و تنهائي خود را بجاي قهرمان قرار مي دهد ، راديو بوسيله صداهاي زيروبم اجراء كنندگان برنامه ، كليه حواس مستمع را بخود جلب مي كند و او را به قلمروئي رهنمون مي شود كه گرايش بيدار شده اش سوق مي دهد . از طرف ديگر راديو مي تواند اثرات ناكوارتري از مطبوعات داشته باشد . علت اين امر كاملاً واضح است ، چون اگر كليه افراد سواد و حوصله خواندن مطالب را ندارند ، برعكس همه مردم اعم از باسواد و بيسواد قادرند تا آنچه را كه از راديو پخش مي شود بخوبي گوش دهنده و در ذهن بسپارند .
3- قدرت گستردگي راديو
فرق بزرگي كه ميان راديو با ساير پديده هاي همه پيوندي وجود دارد ، مربوط بحوزه قدرتي آن است . راديو از آنچنان توانائي برخوردار است كه مي تواند تا اقصي نقاط روستاها و دورافتاده ترين مناطق نفوذ كند و حيطه تسلطش را بگستراند . امروزه واقعاً كمتر خانواده ايست كه از داشتن يك دستگاه راديو بي بهره باشد . وجود راديو ترانزيستوري باعث شده است كه عده اي از افراد آنرا هميشه به همراه داشته باشند تا در هرموقع مغتنمي از آن استفاده نمايند .
راديو نه تنها كليه شهرها و مراكز جمعيتي را كاملاً در تصرف درآورده ، بلكه حتي در روستاهاي كم جمعيت ، آنجا كه هيچ اثري از ساير پديده هاي همه پيوندي نيست ، نفوذ كرده و پايگاهي بس مستحكم براي خود باز نموده است . بطوريكه كمتر ممكن است در روستائي هرچند كه فاقد جمعيت زياد باشد ، خانواده ها صاحب يك راديو معمولي يا لااقل ترانزيستوري نباشند .
گرچه سينما ، تلويزيون و مطبوعات ازبرخي جهات مخصوصاً از نقطه نظرمسائل جنسي و قدرتي كه در تحريك افراد براي تعرض و سوء قصدهاي اخلاقي دارند ، با راديو قابل مقايسه نيستند . ولي بعلت محدود بودن حوزه خودنمائي و قدرتشان نمي توانند در همه جا نفوذ كنند و باعرضه كردن انديشه هاي زيان بخش و تشريح وقايع محرك ، افكار مردم ، بالاخص روستائيان را مسموم نمايند . بنابراين درهمه نقاط و درهمه خانواده ها، راديو حكمران بدون رقيب است .
4- قدرت راديو در نفوذ در افراد
راديو همانطور كه گفته شد ، يكي از رايج ترين پديده هاي همه پيوندي است كه تماسش با مردم بيشتر است .در دهه هاي اخير با كشف ترانزيستور ،راديو بدورترين نقاط و حتي به روستاهاي بسيار كم جمعيت و منزوي نيز كشيده شده است و هر خانواده اي بدون شك صاحب يك دستگاه راديو مي باشد.
روستائيان و كشاورزان حتي در حين كار و كارگران در كارخانه ها و زنان خانه دار در خانه ها در هنگام رسيدگي به امور خانه و انجام كار به راديو گوش مي دهند و تقريباً از هيچ برنامه آن صرفنظر نمي كنند .
قدرت نفوذ راديو ازاين نقطه نظر به مراتب بيشتر از ساير پديده هاست كه كساني كه دسترسي به سينما ندارند يا از داشتن يكدستگاه تلويزيون محرومند يا سواد خواندن و نوشتن ندارند تا از كتاب و مطبوعات بهره ببرند ،هميشه به راديو گوش فرامي دهند و از اين پديده استفاده مي كنند .
مثلاً روستائيان و كشاورزان كه اكثريت يك جامعه را تشكيل مي دهند ، در برخي از جوامع بعلت بيسوادي و عدم برخورداري از آموزش لازم ، نمي توانند از كتاب و مطبوعات استفاده نمايند و تلويزيون و سينما نيز چندان در دسترشان قرار ندارد . بهمين جهت تنها وسيله سرگرمي آنها كه به خواندن و نوشتن نيازمند نيست ، راديو مي باشد .
بنابراين تأثير راديو در روي چنين افرادي كه معمولاً انسانهاي ساده و بي پيرايه جامعه را تشكيل مي دهند ، بيشتر از سايرين است . چون غالباً يك موضوع كوچك و غيرواقعي بخوبي قادر است بزرگترين اثر را در روي ذهن و روان آنان ببخشد و با تلقينات گوناگون ، حس تقليد را در وجودشان شكل دهد .
با توجه به گسترش شديد راديو و قدرتنفوذش در اذهان ،بويژه طبقاتي كه به آنها اشاره شد ،مي توان اذعان نمود كه اين پديده بهتر قادر است در خلق و روح و فكر و انديشه افراد نفوذ نمايد و آنان را براهي كه نشان مي دهد ،رهسپار سازد .
لارگيه مي نويسد كه قدرت تسلط و نفوذ صدا بطور عميقي درفرد تأثير مي بخشد و اورا درحوزه قدرت خود درمي آورد .
امروزه دانشمندان متفق القولند كه راديو بخوبي مي تواند در يكسان كردن و يكپارچه درآوردن افكار و آگاه كردن مردم به مراتب سريع تر از ساير پديده ها ، عمل نمايد ، زيرا دريك لحظه مي تواند هرگونه اطلاعي را بدورترين نقطه برساند . به همين جهت آنان معتقدند كه وظيفه اي كه بعهده راديوست بمراتب سنگين تر و بيشتر از ساير پديده هاست .
خوشبختانه بخاطر انحصاري بودن دستگاه راديو در بيشتر كشورها كه دولت مالك آن است ، گاهي سياستهاي صحيح و ارشادي اتخاذ مي شود كه درنتيجه اثرات بد برخي برنامه هايي كه پخش مي گردد ، كمتر مي شود و يا كوشش بعمل مي آيد كه برنامه ها به نحوي به نظم درآيد كه هيچگونه آثار نامطلوبي بر ذهن و روان شنونده باقي نگذارد . بدين جهت شنوندگان راديو كمتر اعمال خشونت بار و پر از شرارتي را كه در برنامه هاي تلويزيون به نمايش در مي آيد ، در ذهن مجسم مي كنند .
5- اثر راديو در شخصي كردن و اجتماعي كردن
با توجه به قدرت و نيرومندي پديده هاي همه پيوندي در نفوذ در اذهان ، همانطور كه اشاره شد ، بايد اذعان نمود كه توانائي و قدرت راديو در برخي از جوامع مثل ايران بيش از ساير پديده هاي همه پيوندي است . بنابراين اثر آن هم بر روي افراد جامعه مي تواند به مراتب بيشتر از ساير پديده ها باشد
راديو با قدرت خاص همه گيري كه دارد و در همه جا يافت مي شود ،در شخصي كردن و اجتماعي كردن افراد يك جامعه بهتر و گسترده تر مي تواند نقش ايفا نمايد .
گرچه آنچه كه افراد به اجتماع بدهند ، در مفهوم شخصي كردن است و آنچه كه اجتماع به فرد بدهد كه در معناي اجتماعي كردن مي باشد ، نوعي تأثير و تأثر متقابل است ، ولي بايد دانست كه افكار و انديشه هاي يك يك افراد هميشه در داخل افكار عمومي شكل گيري مي شود و راه تكامل خود را مي پيمايد . كودك ابتدا در داخل خانوده از پدر و مادر و آنچه كه ميان آنها مي گذرد الهام مي گيرد ،سپس در داخل مدرسه و دبيرستان و بالاخره در سنين بزرگتر در داخل اجتماع با اختلاط با ساير مردم ، انديشه خود را شكل مي دهد .
راديو از پديده هاي قدرتمندي است كه بخوبي مي تواند در يكپارچگي افكار عمومي و تعيين مسير آنها و اجتماعي كردن افراد اثر ببخشد و روح اجتماعي شدن را در آنان ايجاد نمايد و آن را توسعه و گسترش دهد و در نتيجه يك جامعه هم بسته و متحدالفكر بوجود آورد.
به سخني ديگر فرد با صرفنظر كردن و چشم پوشي از برخي خواسته ها و اميال شخصي ، مي كوشد به رنگ گروه درآيد و انديشه جمع را بپذيرد . يعني درواقع نوعي حالت هم بستگي و پيوند و حس گروهي در او ايجاد مي شود كه حالت ناسازگاري و مخالفتي را كه ممكنست با جامعه داشته باشد ، نابود مي سازد و در راه كج رفتاري و كج روي و رفتارهاي ناهنجار و انحرافي سد پديد مي آورد و مانع سقوط خود مي شود .
6- نقش راديو در ايجاد اضطراب و هراس
همانطور كه راديو قادر است باعث تنوير انديشه ها شود و در شنوندگان راحتي خيال و آرامش فكري ايجاد نمايد ،متأسفانه در جهت مخالف نيز مي تواند گام بردارد و تشويش خاطر و اضطراب و ناراحتي پديد بياورد.
پخش داستانهاي خوفناك كه با خنده هاي وحشتناك توأم مي شود و قصه ها و افسانه هائي كه با دقت و ظرافت كامل بنظم درمياورد و سرگذشت هاي گوناگون جنائي كه با جزئيات تجزيه و تحليل مي شود ، از زمره ي برنامه هايي است كه مي تواند شنوده را به همه آنچه كه مي گذرد و به كليه جزئيات امر آشنا و واقف سازد و درحالي كه اورا در انتظار اتفاقات و حوادث لحظه به لحظه قرار مي دهد ، پا بپاي بازيگران و حركت داستان پيش ببرد و بدين ترتيب يك امر واهي و خيالي را بصورت يك واقعيت بزرگ به او بقبولاند .
اثر اينگونه برنامه ها بر كودكان بدون شك بيشتر از سايرين مي باشد . مثلاً كودكي كه برنامه ترسناكي كه با قهقهه هاي بلند و هراس انگيز و با صداهاي گوناگون و عجيب و غريب اجرا مي شود ، گوش مي دهد ، وحشت و هول در او شكل مي گيرد و نوعي اضطراب و نگراني در وجودش ريشه مي دواند .
بنابراين اگر در تنظيم برنامه هاي راديوئي دقت وممارست لازم و بايسته بعمل نيايد ، راديو بجاي تنوير افكار و روشني اذهان باعث انحطاط فكري و درنتيجه تباهي جامعه مي شود .
7- تخیل در رادیو
تخیل با هدایت درست و حساب شده افزون بر ایجاد خلاقیت در فرد، استعدادهای پنهان انسان را نیز شکوفا می سازد. مهم ترین محدودیت رادیو در مقایسه با دیگر رسانه ها، اتکا بر حس شنوایی و نبود ارتباط تصویری است. از این محدودیت می توان به عنوان یکی از برتری های رادیو در مقایسه با دیگر رسانه ها استفاده برد. این برتری و امتیاز عبارت است از امکان استفاده نامحدود از قوه تخیل مخاطب. صدایی که از رادیو به گوش می رسد، با سرعتی معادل سرعت فکر می تواند موقعیت انسان را از محل زندگی خود، تا سیاره ای دور افتاده در آن سوی دنیا تغییر دهد؛ کاری که تنها به قیمت انتخاب دقیق تعدادی واژه و انواع صدا به انجام می رسد.
8- انعطاف پذیربودن رادیو
یکی از ویژگی های مهم رادیو، انعطاف پذیری آن است؛ بدان معنا که رادیو به توجه و دقت مستقیم مخاطب نیاز ندارد. به دیگر سخن، هنگام برقراری ارتباط با رسانه ها، رادیو را آسان تر از بقیه می توان نادیده گرفت. در رسانه هایی که حس بینایی مخاطب را با خود درگیر می سازند، معمولاً مخاطب نمی تواند هم زمان فعالیت دیگری نیز داشته باشد، در حالی که برای درک مفاهیم صوتی و استفاده از ابزاری مثل رادیو، نه تنها زمان خاصی از مخاطب گرفته نمی شود، بلکه هنگام پرداختن به کارهای دیگر، می توان از آن استفاده کرد. رادیوهای وسایل نقلیه، گویاترین شاهد بر این برتری هستند.
9- رادیو ، تنهایی تاریکی و آرامش
در رسانه های دیداری، افراد معمولاً در کنار یکدیگر برنامه یا پیامی را تماشا و با رسانه ارتباط برقرار می کنند. با این حال، در کارگاه یا اتاقی شلوغ، وقتی همه افراد سرگرم کارهای شخصی خود هستند، رادیو می تواند به گونه ای ویژه و خصوصی با مخاطب خود ارتباط برقرار سازد. رادیو به علت شنیداری بودن، حالت انس و رفاقتی را با انسان برقرار می سازد که این فرآیند حتی در رسانه های نوشتاری نیز پدید نمی آید. انسان برای صدایی که می شنود، بهترین حالت ها و شرایطی را که خود می پسندد، تصور می کند. بنابراین، مخاطب می تواند بهترین ارتباط ممکن با رسانه را با رادیو برقرار سازد. این ارتباط صمیمی و عاطفی با رادیو، گاه به اندازه ای می رسد که عده ای از مخاطبان، از این رسانه به عنوان آرامش قبل از خواب خود استفاده می کنند. رادیو و تنهایی، رادیو و تاریکی، رادیو و آرامش و... ، همه گویای ارتباط ویژه ای است که میان رادیو و مخاطبانش برقرار می شود.
10- رادیو و تخصصی بودن
ویژگی های منحصر به فرد رادیو و رقابت این رسانه با دیگر وسایل ارتباط جمعی، آن را به سمت تخصصی شدن کشانده است. شبکه های تخصصی به مخاطبان این امکان را می دهد که بر اساس نیاز و علاقه خود، از برنامه های رادیو بیشترین استفاده را ببرند و از اتلاف وقت جلوگیری کنند. از سوی دیگر، در شبکه تخصصی، موضوع های مرتبط با آن به گونه ای عمیق و جدی دنبال می شود و به اعتراف بسیاری از مخاطبان، این شبکه ها همانند کتاب خانه ای سخن گو، نیاز شنوندگان را برطرف می کند. در ایران اسلامی، شبکه های رادیویی قرآن، فرهنگ، معارف، ورزش، جوان، صدای آشنا، سلامت و پیام، نمونه هایی از این رشد فرهنگی هستند.
11- آموزش و پیام رسانی در رادیو
پیام رسانی و آموزش، دو وظیفه اصلی هر رسانه است. رسانه برتر، رسانه ای است که در این دو مقوله بتواند با کیفیت بهتر و در کمیت های بیشتری خدمت رسانی کند. برتری های رادیو در زمینه آموزش و پیام رسانی نیز به دلیل ویژگیهایی است که در ذیل آمده است :
-
سرعت : نخستین و مهم ترین ویژگی رادیو، انتقال سریع آموزش و پیام به مخاطبان خود است.
-
غلبه بر زمان و مکان : ویژگی شنوایی بودن این رسانه و دستگاه های بسیار کم حجم امروزی سبب شده است تا مردم بدون محدودیت زمان و مکان، مورد خطاب این رسانه قرار گیرند.
-
دسترسی ارزان قیمت : رادیو با توجه به کارآیی و قابلیت های آن، بسیار ارزان تر و قابل دسترس تر از دیگر رسانه هاست میتواند نقش آموزشی خود را داشته باشد.
ساير خصايص و برتري هاي راديو
1 ــ سرعت زياد راديو به عنوان يك ويژگي منحصر به فرد اين امكان را به راديو مي‌دهد كه با امكاناتي بسيار محدود در حداقل زمان بهترين كارايي را داشته باشد.
2 ــ كم‌هزينه بودن توليد برنامه‌هاي راديويي از ديگر ويژگي‌هاي خاص راديوست؛ كلام، موسيقي و گاهي سكوت، عناصر اصلي ساخت يك برنامه راديويي هستند.
3 ــ به‌كارگيري مشاركت مخاطبان و استفاده از قدرت تخيل آنها از ديگر ويژگي‌هاي خاص راديوست. به دليل آن كه راديو در يك فضاي باز پيام خود را مي‌فرستد و آن پيام ممكن است كامل نباشد، اين نقص پيام به مشاركت مخاطب در برنامه‌هاي راديويي كمك مي‌كند، يعني شنونده منفعل نيست و براي درك پيام مشاركت مي‌كند.
4 ــ مشاركت مخاطب و به‌كارگيري تخيل مخاطب زمينه‌اي براي ايجاد خلاقيت است و پيام‌هاي راديويي مي‌توانند زمينه‌ساز نوآوري‌ها و اطلاعات بسياري باشند.
5 ــ ميزان تحريف در راديو كمتر از ساير رسانه‌هاست، اما در ساير وسايل ارتباط جمعي استفاده كارگردان از هر كدام از ابزار و وسايل مختلف در جهتي خاص مي‌تواند يك مساله را تحريف كند.
6 ــ يكي ديگر از ويژگي‌هاي راديو، توانايي برقراري ارتباطي صميمانه است. زماني كه ابزار ارتباطي حائل ارتباط دو نفر مي‌شوند، ارتباط حالتي رسمي و قالبي پيدا مي‌كند، ولي راديو از طريق امواج نامرئي و غيرمحسوس در زماني كوتاه مي‌تواند ارتباطي راحت و صميمانه با مخاطبش برقرار كند، در واقع برقراري ارتباط صميمانه در راديو، در بين وسايل ارتباط جمعي استثنايي است.
7- رادیو براساس تقسیم‌بندی مک‌لوهان برای رسانه‌ها که رسانه‌ها را به سرد و گرم تقسیم می‌کند، یک رسانه گرم به‌شمار می‌رود؛ چراکه حواس مختلف مخاطب را در نهایت فعالیّت به‌کار نمی‌گیرد و تشریک مساعی چندانی را از مخاطب طلب نمی‌کند بلکه تنها یکی از حواس مخاطب (یعنی حسّ شنوایی) را به‌طور کامل، به‌سوی خود جلب می‌کند و لازم نیست تا مخاطب برای فهم پیام آن، با بهره‌گیری از تخیّل خود چیزی بر آن بیفزاید و رادیو، خود، اطلاعات را با وضوحی بالا ارائه می‌کند. برخی، این امر را که رادیو فقط یکی از حواس را به فعالیت می‌طلبد، نقصی برای رادیو می‌شمرند؛ چراکه آنرا موجب عدم ادراک کامل پیام می‌دانند .
8- رادیو، از لحاظ مداومت انتشار ، برترین وسیله ارتباط جمعی به‌شمار می‌رود. البته باید در نظر داشت چون اساس کار آن، بر سرعت و مداومت انتشار گذاشته شده، فرصت تجزیه و تحلیل و تفسیر اخبار را از دست میدهد.
9- رادیو، امکان برقراری رابطه مستقیم شنوندگان با وقایع و حوادث را در همان زمان وقوع، فراهم می‌آورد؛ که این امر، مرهون قابلیّت تحرک آسان فرستنده‌های رادیویی و یکی از امتیازات رادیو است.
10- سهولت دریافت برنامه‌های رادیویی، یکی از ویژگیهای رادیو است؛ که ناشی از قابلیّتی است که در استفاده از گیرنده‌های رادیویی وجود دارد
11- رادیو، به درون و عمق فرد نفوذ می‌کند. "ژان کازنو" ضمن بیان این ویژگی، در توضیح آن می‌نویسد: «حیطه‌ی کلمات و سخن‌ها یا محیط وسیع موزیکی رادیو که شنونده را در خود غرق می‌کند، به‌قول "بچلارد" فیلسوف، تا ناخودآگاه او نفوذ و عمل می‌کند؛ تا او را به آرامشی مطلق یا تخیّلی آزاد سوق دهد.» وی در مقابل، در مورد تلویزیون قائل است که تلویزیون فرد را از خود جدا می‌کند (برخلاف رادیو که با ناخودآگاه فرد رابطه می‌یابد) و خود را بر شخصیّت فرد تحمیل می‌کند
12- رادیو احاطه‌کننده است؛ بدین معنا که هرچند توجّه زیادی از شنونده نمی‌خواهد، اما آنچنان فضا را احاطه می‌کند، که هیچ رسانه دیداری به پایش نمی‌رسد. علّت این امر آن است که گوش انسان سرپوش ندارد و کسی نمیتواند گوشش را ببندند(برخلاف چشم که می‌توان بست) و شنونده نمیتواند صدای یک رادیو روشن را نشنود. نتیجه آن است که آن‌گونه که امکان "کانالیزه کردن تماشا" وجود دارد، در صدا چنین امکانی نیست. مراد از کانالیزه کردن، احساسی است که می‌توان تمامی آن چیزهایی را که در گرداگرد جزئیات دیداری وجود دارند، بست و بر روی اجزاء ضروری در روی صحنه تمرکز کرد، همان کاری که در رادیو نمی‌شود انجام داد؛ چراکه شنونده رادیو نمیتواند مانند بیننده تلویزیون، پخش‌های ناخواسته را محو کند و یا مانند خواننده روزنامه، تنها روی کلمات خاصّ متمرکز شود .
13- رادیو، نیاز به توجّه مستقیم ندارد و توجّه زیادی را از مخاطب طلب نمی‌کند و انسان، ضمن فعالیّت‌های دیگر و هنگام کارکردن یا غذا خوردن و ... نیز میتواند از برنامه‌های رادیویی استفاده نماید. این امر، به‌عنوان یکی از معایب و محدودیت‌های رادیو شناخته شده است؛ چراکه به‌خاطر این ویژگی، برنامه‌های رادیویی اغلب در شرایط ناقص و نامساعد شنیده می‌شوند و بنابراین ادراک کامل شنیدنی‌ها، اتفاق نمی‌افتد و اثربخشی رادیو کاهش می‌یابد. رادیو برای جلب توجّه مخاطبان خود، ناچار است با محیط به رقابت بپردازد؛ تا بتواند در میان سایر عناصری که موجب حواس‌پرتی می‌شوند، توجّه کافی شنوندگان را به‌خود جلب نماید
14- یکی از ویژگیهای رادیو، تفسیرپذیری رادیوست. تفسیرپذیری رادیو بدین معناست که مخاطبان رادیو، بعد از دریافت هرنوع اطلاعات، باید تفسیر آنرا در ذهن خود مجسّم کنند. به‌طور مثال، اگر خبری درباره یک حادثه رانندگی پخش شود، مخاطبان، چگونگی وقوع آنرا برحسب دریافتی که از خبر پخش‌شده دارند، تصویر و تفسیر میکنند. به این ترتیب، به تعداد مخاطبان رادیو باید تصاویر و تفاسیر متعدّدی از یک خبر وجود داشته باشد
امروزه نیز با وجود حضور رقباي قدرتمندي مثل اينترنت و ماهواره و... باز هم در درازمدت، راديو مي‌تواند با توجه به ويژگي‌ها و كاركردهايی که آزآنها در این مقاله یاد بردیم ، همچنان نقش سازنده خود را داشته باشد.
منابع و مأخذ :
1- مظلومان [دكتر رضا] ، تلويزيون و راديو و جرم ،تهران خرداد 2535 ،انتشارات آگاه
2- ويژگي هاي راديو در عصر سرعت ، شيخ زاده طيبه ، سايت جام جم آنلاين
www.jamejamonline.ir
3- ويژگي ها و برتري هاي راديو ،مقدسان يحيي ، سايت حوزه
www.HAWZAH.net
4- ويژگي ها و خصايص راديو ، كرباسيان قاسم ، سايت پژوهه
www.pajoohe.com
A.R.Keshavarz
ما ز قرآن مغز را برداشتیم